Uitgelicht

Wist U?

Wist u dat het thema van de lezing, gehouden door Burgemeester A.P.J. van Hemmen, op de ‘verjaardag’ van Sliedrecht zaterdag 30 april jl. “Vrouwen van Sliedrecht” was? Wist u dat ondergetekende daarvoor materiaal over Sliedrechtse vrouwen beschikbaar heeft gesteld? Wist u dat ik daarbij o.a. misschien wel de eerste vrouwelijke ambtenaar te Sliedrecht vond?

Naast hout stookte men in de 17e/18e eeuw veel turf in Sliedrecht. Op 12 februari 1754 werd Sijgje Scheeper als nieuwe turftonster beëdigd. Dat was een officiële turfmeetster, die daarvoor de turfton hanteerde. Deze geijkte ton als maat voor turf gebruikte deze vrouw tegen een kleine vergoeding bij iedere nieuw in het dorp aangekomen turfvracht (per schip of per wagen). De turftonner – in dit geval turftonster – was een soort belastingambtenaar, die tevens toezicht hield op de kwaliteit van de turf. (In dit geval zou je haast spreken van: Goedgekeurd door de Sliedrechtse Huisvrouw, als variant op het Keurmerk van de Vereniging van Nederlandse Huisvrouwen)

Wie was deze Sijgje Scheeper? Aanvankelijk kon ik haar niet vinden, totdat ik de mogelijkheid van Fijgje bekeek. In Oud Hollands schrift is er zeer weinig verschil tussen de hoofdletters van de F en de S. Fija en Sija kunnen bovendien beiden afgeleid zijn van Sophia, een zeer bekende naam in Sliedrecht, daar er verschillende ambachtsvrouwen die naam hadden. 

  1. Fijghjen Scheper werd gedoopt op zondag 27 november 1695 te Goudriaan, dochter van Willem Thijsz Scheper en Ariaantjen Gabriëlsd Koijman. Daarna volgen nog 4 kinderen:
  2. Thijs, gedoopt 27 januari 1697;
  3. Jan, gedoopt 9 maart 1698;
  4. Gabriël, gedoopt 17 november 1700;
  5. Tieleman, gedoopt 25 maart 1703.

Fijgje Willemsd Schepers huwt met Aart Jansz Slagboom, die omstreeks 1695-1698* is geboren te Sliedrecht als zoon van Jan Joostz Slagboom en Annigje Gijsbertsd Sterrenburg(?). Fijgje en Aart krijgen de volgende kinderen:

  1. Willem, gedoopt zondag 19 november 1730, getuigen Tijs en Annigje Willemse Schepen;
  2. Anna, gedoopt maandag 7 juli 1732, getuigen Bastiaan Jansz Veerman en Maaijken Ariens van Hofwegen;
  3. Jan, gedoopt zondag 6 december 1733, getuigen Andries Jansz Slagboom en Bastiaantje Jansd Roüda;
  4. Ariaantje, gedoopt zondag 6 februari 1735, getuigen Claas Teunisz Vroeg en Aaltje Ariensd ‘t Jong;
  5. Jan, gedoopt zondag 17 juni 1736, getuigen Andries Jansz Slagboom en Bastiaantje Jansd Roudea.

Fijgje is overleden/begraven te Sliedrecht op 29 december 1764, 69 jaar oud. Van echtgenoot Aart Slagboom is (nog) geen overlijden bekend, voor de hand liggend is het wel dat hij eerder is overleden. Dat een huisvrouw er een baan op na hield had te maken met of een man buitenaf, of men was al weduwe. Terugrekenend zien we dat Fijgje/Sijgje als turftonster beëdigd werd toen ze 58 jaar was. Haar jongste kind was toen 18 jaar oud.

*Volgens het bestand Sliedrecht is de moeder van Aart Jansz Slagboom dus Annigje Gijsbertsd Sterrenburg, ik heb er mijn twijfels over, wie kan opheldering geven in dit geval? Ik ben aan de hand van de Klapper Dopen de DTB boeken ingedoken en ontdekte het volgende: Jan Joosten Slagboom, ca. 1680 huwt in 1705 (waar?) met Anna Aerts van Hofwegen, gedoopt te Schoonhoven in 1668, dochter van Aert Jacobsz van Hofwegen en Pietertje Corsd Jongbloed. Uit dit huwelijk 1 kind, namelijk Pieter, geboren 4 juli en gedoopt 9 juli 1706 te Sliedrecht. Doopgetuigen zijn Aart Jacobsz, Jan Teunisse van der Wiel (zwager?) en Hillegond Aertsd.

Vervolgens vind ik het huwelijk in Giessendam 1.15 op 13 augustus 1707 van Jan Joosten Slagboom, weduwnaar van Anna van Hofwegen, met Annigje Gijsberts Sterrenburg. Jan Joosten Slagboom is nog doopgetuige in mei 1725, Annigje Gijsbertsd Sterrenburg is overleden in 1719 te Sliedrecht. Uit dit huwelijk worden de volgende kinderen gedoopt te Sliedrecht:

  1. Gijsbert, gedoopt 4 december 1708, getuigen Jan Teunisse van der Wiel, Lena Gijsbertsd Sterrenburg en Gijsbert Gijsbertsz Sterrenburg;
  2. Neeltjen, gedoopt 16 februari 1710, getuigen Lena Gijsbertsd Sterrenburg, Cornelis Hendriksz en Sijmen Joostz Slagboom;
  3. Joost, gedoopt 11 oktober 1711, getuigen Gijsbert Gijsbertsz Sterrenburg en Maijken Joostd Slagboom;
  4. Jacomijntje, gedoopt 14 maart 1714, getuigen Jacob Jansz van Hofwegen
  5. Joost, gedoopt 10 oktober 1717, getuigen Jacob Jansz van Hofwegen

Volgens het bestand Sliedrecht zou in dit gezin ook Andries, geboren ca. 1695, en Aart, geboren ca. 1698, in het rijtje horen. Dat is een beetje vreemd. Het lijkt er op dat Andries en Aart zoons zijn van Anna van Hofwegen, aangezien bij de geboorte van hun kinderen er leden van de familie van Hofwegen optreden als doopgetuige. Ook hebben ze beiden een dochter die Anna genoemd wordt. Klopt in dat geval het jaartal 1705 in de kantlijn van de Klapper Dopen wel als huwelijksjaar? Want tussen de geboorte van Pieter in juli 1706 en het tweede huwelijk in augustus 1707 is wel erg kort om nog meer kinderen te krijgen. 

Andries Jansz Slagboom trouwt volgens Hardinxveld 2-94 op 1 november 1722 met Geertje Jansd Rauda/Raudea. Uit dit huwelijk worden de volgende kinderen te Sliedrecht gedoopt.

  1. Anna, gedoopt 8 augustus 1723, getuigen Ary Jansz Slagtboom en Marij Aartsd van Hofwegen;
  2. Jan, gedoopt 21 mei 1725, getuigen Jan Joosten Slagtboom en Emmigje Jansd Roüdea;
  3. Aart, gedoopt 12 oktober 1727, getuigen Aart Jansz en Bastiaantje Jansd Raüda; 
  4. Anna, gedoopt 8 december 1728, getuigen Arie Jansz en Neeltje Jansd Slagtboom;
  5. Emmigje, gedoopt 10 juni 1731, getuigen Jan Joosten Rouda en Emmigje Jansd Rouda;
  6. Joost, gedoopt 29 november 1733, getuigen Aart Jansz Slagtboom en Fijgje Willemsd Schepers;
  7. Joost, gedoopt 9 februari 1735, getuigen Arij Jansz Slagtboom en Bastiaantje Jansd Raüda;
  8. Aart, gedoopt 29 juni 1738, getuigen Aart Jansz Slagtboom en Fijchje Willemsd Schepers.

Verder vond ik nog een voormoeder van mijn echtgenoot, die een vergunning kreeg van de Schout en Schepenen om vleeswaren te verkopen. Op 13 maart 1797 werd een derde vergunning afgegeven ‘om als Tapper in Bieren te fungeeren en tot dat einde Gelagen te zetten’ aan Maarten de Groot. Hij verkreeg ook een vergunning voor Wijnen en Brandewijnen. Zijn huisvrouw Elsje Kleyn kreeg die dag vergunning ‘omme als vette war(en)ierster Hammen, Worsten, Speck en Gerookt Vlees te verkopen’. 

Rochus Maartensz de Groot trouwt op 18 april 1751 in de kerk van Sliedrecht met Pietertje Ariënsd Visser. Tegelijkertijd wordt in diezelfde kerkdienst hun zoon Maarten gedoopt. Er volgen daarna nog 8 kinderen:

  1. Maarten, gedoopt 18 april 1751;
  2. Adriana, gedoopt 11 juni 1752;
  3. Annigje, gedoopt 7 oktober 1753;
  4. Arij, gedoopt 29 december 1754;
  5. Arij Rochusz, gedoopt 7 maart 1756;
  6. Arij Rochusz, gedoopt 25 september 1757;
  7. Annigje, gedoopt 25 december 1758;
  8. Annigje, gedoopt 9 maart 1760;
  9. Maarten Rokusse, gedoopt 2 mei 1762.

Maarten Rokusse de Groot is degene die op 7 maart 1783 in de kerk van Sliedrecht trouwt met Elsje Cornelisd Kleijn, dochter van Kornelis Willemsz Klein en Bastiaantje Arijsd Hartog. (Schrijfwijze ook: Cornelis Willemsz Kleyn en Bastiaantje Arentze Hartog) Dit echtpaar is gehuwd in de Kerk te Sliedrecht op 12 augustus 1757, en dopen de volgende kinderen te Sliedrecht: 

  1. Willemijntje, gedoopt 26 februari 1758;
  2. Pietertje, gedoopt 1 juni 1760;
  3. Elsje, gedoopt 25 december 1762, doopgetuigen: Adriaan Willemsz Kleyn en Ariaantje Willemsd Kleyn;
  4. Neeltje, gedoopt 15 december 1765;
  5. Ariaantje, gedoopt 5 februari 1769;
  6. Arij, gedoopt 14 juli 1771;
  7. Janna, gedoopt 26 juni 1774;
  8. Willem, gedoopt 25 mei 1777;
  9. Adriana, gedoopt 8 november 1778;
  10. 10.Jan, gedoopt 4 november 1781.

Kinderen uit het huwelijk van Maarten Rokusse de Groot en Elsje Kleijn geboren te Sliedrecht:

  1. Pietertje, geboren 14 oktober 1783;
  2. Rokus, geboren 17 november 1785;
  3. Bastiaantje, geboren 23 maart 1787;
  4. Rocus, geboren 20 februari 1790;
  5. Kornelis, geboren 15 september 1792; (koopman)
  6. Aderjanus, geboren 14 april 1795; (arbeider)
  7. Annigje, geboren 12 juni 1799;
  8. Adriana, geboren 12 februari 1801; (naaister)
  9. Willem, geboren 26 maart 1804.

Na een huwelijk van 57 jaar, overlijdt Maarten te Sliedrecht op woensdag 13 januari 1841 te Sliedrecht, oud 78 jaar, in leven griendbaas en herbergier. Elsje overlijdt 6 jaar later te Sliedrecht op dinsdag 13 juli 1847, oud 84 jaar. In het overzicht zien we dat de vergunning tot verkopen van vleeswaar precies tussen de geboorten van Aderjanus (Adrianus) en Annigje afgegeven wordt. C.d.G².

Bronnen: Tijd van Toen, Ir W. Bos Jzn, pagina 36: Turftonster; Sliedrecht Onder Frans Bewind, Ir. W. Bos Jzn, pagina 43: Vette War(en)ierster; Computerbestand Sliedrecht, Microfiches Klapper Dopen Alblasserwaard; Doopboek Sliedrecht.

Bovenstaande is gepubliceerd in ons verenigingsblad van Juni 2016.